Қазақстандықтарға жұмыс беруші есебінен қосымша өмірлік зейнетақы құрылды

Қазақстанда зейнетақы жүйесінің дамуы белсенді түрде жалғасуда. Жұмысшының мүдделерін қорғаудың негізгі құралы ретінде жұмыс берушінің міндетті зейнетақы жарналары (МЗЖ) деген жаңа компонент енгізілді. Бұл шараның басты ерекшелігі – азаматтардың болашақ кәрілік кезеңіне арналған қаражат компаниялардың меншікті қаражаты есебінен аударылады, бұл жұмысшының ағымдағы табысын азайтпайды.

Бұл норма әрбір жұмыс істейтін қазақстандықтың, әсіресе жастар буынының, сенімді «қаржылық жастығы» болуын қамтамасыз ету үшін енгізілген. Енді болашақ зейнетақы үш көзден қалыптасады: мемлекеттік негізгі төлем, ЖЗҚФ-тағы жеке жиналымдар және жұмыс берушіден алынатын қосымша «шартты-жиналымдық» компонент.

Мұндай тәсіл жұмысшыға өмір бойына қосымша төлемдер алуын кепілдейді. Бұл 1975 жылғы 1 қаңтардан кейін туғандар үшін әсіресе маңызды: олардың зейнетақы капиталы аударымдардың тұрақтылығына және жүйеге қатысу деңгейіне тікелей байланысты болады.

2026 жылғы мәндерге сәйкес, мұндай аударымдар ставкасы жалақыдан 3,5% құрайды. Жүйе сатылап енгізілуде – 2028 жылға дейін ол мақсатты көрсеткішке, яғни 5%-ке дейін өседі.

Бұл механизмнің тиімділігі ағымдағы жыл нәтижелерімен расталуда. 2026 жылғы 1 сәуірге дейінгі деректер бойынша, работодательдер 5,8 млн-нан астам работниктерге қосымша зейнетақылық құқы берді. Жыл басынан берi Қазақстан азаматтары пайдасына 951 млрд теңге аударым жасалды.

Сонымен бірге мемлекет тарапынан мүдделер тепе-теңдігі сақталған: бизнес үшін ауыртпалығы рентабельді деңгейде ұсталады. Салық кодексіне сәйкес, компаниялардың МЗЖ төлеу шығындарының барлығы салық салу объектісінен шегерімдерге жатады, бұл работодательдерді ашық əлеуметтік саясат жүргізуге өз коллективтерiне күтiм жасауға стимул бередi.